أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

433

قانون ( فارسى )

اگر سودائى مزاجان به درد مفاصل مبتلا شده‌اند و مادهء دردآور سردمزاج است ، اصلا نبايد گوشت بخورند و اگر از گوشت خوردن نتوانستند صرف‌نظر كنند ، گوشت پرنده‌هاى شكار شده ، خرگوش ، آهو و هر گوشتى كه زائده‌هاى بىمصرف را كمتر توليد مىكند بخورند . اگر ديدى كه درد مفاصل از پشت شروع كرد و بعد از آن به هر دو دست منتقل شد ، رگ دست را بزن كه خون و خلط را از راهى كه بيرون مىآيند بيرون بريزى . اسهال بيمار را با دقت معاينه كن ! اگر ديدى كه مزاج بلغمى و صفرائى دارد ، بايد داروى اسهالى را كه تجويز مىكنى هر دو مادهء بلغم و صفرا را بيرون بريزد ؛ زيرا اگر تنها از بلغم تخليه شد تا مدتى مىآسايد و درد فروكش مىكند اما مادهء صفرائى ، بلغم نوين به جاى دردمند مىفرستد و باز همان كاسه و همان آش . داروى اسهالى دردمندان مفاصل نبايد بسيار گرم و گرمىبخش باشد كه ماده خلط داخل جسم را بگدازد و از اين عمل چندين برابر مادهء تخليه شده در مفاصل بيمار جا دهد . براى اسهال دادن بيماران درد مفاصل سورنجان ( شنبليد ) جاى باور است و بايد بر آن اعتماد كرد . شنبليد فورا خلط را اسهال مىدهد و علاوه بر اين بعد از اسهال دادن خلط نيروى گيرندگى و تقويت كنندگى اندام دردمند را متكفل مىشود كه ديگر داروهاى جذب شده به وسيلهء دارويى كه پاكسازى را انجام نداده و در درون باقيمانده است نتوانند به جاى دردمند برگردند يا اصلا وارد شوند . سورنجان ( شنبليد ) مواد كم‌مايه و بسيار آبكى را يكباره اسهال مىدهد و نمىگذارد در گدارهاى ديگر جاى خوش كنند . پس شنبليد با ساير تحليل برنده‌ها و اسهال‌دهنده‌هاى گرم‌مزاج بسيار فرق دارد و از همه بهتر است ؛ از هر داروى تحليل‌برندهء ماده و اسهال دهنده و پاك‌ساز ، بيشتر منفذها را گشاد مىكند و گشاد نگه مىدارد . تنها ملاحظه‌اى كه بر سورنجان هست اينكه براى معده زيان دارد . پس بايد اگر سورنجان را تجويز كردى با داروهايى از قبيل : فلفل ، زنجفيل و زيره مخلوط كنى و به بيمار بدهى . برخى از اطباء الوا و سقمونيا ( محموده ) را با سورنجان قاطى مىكنند و به بيمار مىدهند كه اگر سورنجان با الوا و محموده باشد اسهال قويتر انجام مىشود . طبيبى گفته است قازياغى همان عمل سورنجان را انجام مىدهد و زيانى به معده نمىرساند . سنگ ارمنى در علاج درد مفاصل بسيار خوب است . داروهايى كه در علاج درد مفاصل شهرت يافته‌اند عبارتند از : حب النجاح ، حب منتن ، ايارج روفس - كه در علاج عرق النسا و نقرس كم‌نظير و بسيار مفيد است - حب نيل ، حب الملوك ، بوزيدان ، شاهتره ( زهر ماهى - نسخه . ) ، شاه پسند ، لوفا ، هندوانهء ابو جهل ، الوا ، شش‌بندان ، خردل ، اندران ، انزروت ، مقل ، تربد و عاقر قرحا همه در علاج درد مفاصل بهره رسانند . داروى تركيبى زير مسهلى است نرم و بدون شدت و بسيار بهره‌رسان .